Yapay Zeka bir yazılım değildir.

Yapay zeka nedir ?

Yapay Zeka yaklaşımı burada en belirleyici etkendir. Yapay Zeka Nedir? Yapay Zeka bir yazılım mıdır? Eğer Yapay Zeka bir yazılım ise bu yapay zeka değildir. Bu Karar Destek Sistemidir. Eğer yapay zeka yazılım değilse, Nedir?

Soru bu. Cevap da bu sorunun cevaplanmasıdır. Eğitilmiş ve kendi kendine karar veren bir Zeka ise bunun adı nedir?

Yapay zeka “zeka” dır

Yapay zeka eğitilmiş veriler ile kendi kendine karar veren bir “Zeka” dır. Eğitilmiş modellerden sonra kendi modellemesi ile karar veren bir yöntem yazılım olamayacağına göre buna “Zeka” demek ve buna göre düzenlemeler yapmak gerekmektedir. Karar Destek Sistemleri ile Yapay Zeka eşit tutularak değerlendirilmemelidir.

Avrupa birliği

Avrupa Birliği Komisyonu tarafından yayınlanan “A DEFINITION OF AI: MAIN CAPABILITIES AND DISCIPLINES / Definition developed for the purpose of the AI HLEG’s deliverables” beya kitap da; Yapay Zekanın yazılım olmadığı konusuna vurgu yapılmaktadır.

Yeni etik ilkeler :

Tahminleme (prediction), Sınıflandırma (classification), Kestirim (reduction) AB, 8 Nisan 2019’da Yapay Zeka Üst Düzey Uzman Grubu, Güvenilir Yapay Zeka için 33 maddelik Etik İlkeler yayınladı.

Yapay Zeka yaklaşımı burada en belirleyici etkendir. Yapay Zeka Nedir? Yapay Zeka bir yazılım mıdır? Eğer Yapay Zeka bir yazılım ise bu yapay zeka değildir. Bu Karar Destek Sistemidir. Eğer yapay zeka yazılım değilse, Nedir? Soru bu.

Cevap da bu sorunun cevaplanmasıdır. Eğitilmiş ve kendi kendine karar veren bir Zeka ise bunun adı nedir? Sağlık Bakanlığı başta olmak üzere tüm üniversiteler ve Yapay Zeka çalışmaları yapan Ar-Ge şirketleri ayrıca bu konuda çalıştay serileri ve araştırmaları yapılmalıdır.

SETINT AI ‘ye göre yapay zeka eğitilmiş veriler ile kendi kendine karar veren bir Zeka dır. Bu zekanın tanımı da sektörlere göre değişmelidir. Sağlık Sektörü için “Doktor”, “Hemşire”, “Patolog”, “Cerrah” , havacılık sektörü için “Pilot”, “Hostes”, Denizcilik sektörü için “Kaptan”, “Makinist”; Savunma Sanayi için “Asker” gibi sektörün içinde tanımlanmış meslek ünvanları ile mevzuata geçilmelidir. Mevzuat tanımlamaları buna göre yapılmalıdır. Yapay Zeka sistemi, modeli,
yazılımı gibi tanımlamalar ilgili sektörlerin gelişimini ve yapay zeka ar-ge çalışmalarını zorlaştırıcı olmaya devam edecektir.

Tüm kurumlara Yapay Zeka ile ilgili yönetmelik değişikliğine giderken bu konuyu ciddi şekilde ele almalı ve konuya Hukukçular da dahil olup geniş bir zeminde Yapay Zeka nedir? sorusunu cevaplandırmalı ve yönetmelikler buna göre revize edilmelidir. Aksi durumda “Yapay Zeka” yazılım diyerek konuyu basite indirgemek gelecek ile ilgili sorunların oluşmasına zemin hazırlayacaktır.

Dünya da bu konuda bir çok uygulamalar bulunmaktadır. İngiltere ve ABD bunu önceden görüp Mevzuatlarında gerekli düzenlemeleri yapmışlardır. Yapay Zeka Doktor, Robot Doktor, Robot Hemşire ilgili hukuk sisteminde tanımlanmış ve mevzuata geçirilmiştir. Aynı modellemelerin ülkemizdeki ilgili kurumlarınca da yapılması Türkiye’nin yapay zeka alanında geleceğinin şekillenmesine katkı sağlayacaktır.

Avrupa Birliği Komisyonu tarafından yayınlanan “A DEFINITION OF AI: MAIN CAPABILITIES AND DISCIPLINES / Definition developed for the purpose of the AI HLEG’s deliverables” beya kitap da; Yapay Zekanın yazılım olmadığı konusuna vurgu yapılmaktadır.

Tahta sandalye, tahta masa, tahta dolap, tahta yat AĞAÇ mıdır? Onlar AĞAÇ dan yapılıyor aslında. Eğer masaya, yat ‘a   AĞAÇ diyemiyorsak; yapay zeka ya da YAZILIM DİYEMEYİZ. Bu neden ile elimizdeki tüm metinleri yeniden gözden geçirmemiz gerekiyor.

“The term AI contains an explicit reference to the notion of intelligence. However, since intelligence (both in machines and in humans) is a vague concept, although it has been studied at length by psychologists, biologists, and neuroscientists, AI researchers use mostly the notion of rationality. This refers to the ability to choose the best action to take in order to achieve a certain goal , given certain criteria to be optimized and the available resources. Of course,
rationality is not the only ingredient in the concept of intelligence, but it is a significant part of it. In the following we will use the term AI system to mean any AI-based component, software and/or hardware. Indeed, usually AI systems are embedded as components of larger systems, rather than stand-alone systems. An AI system is thus first and foremost rational, according to one of the most used textbook of AI.” Rapor da en net ifade ile de Yapay Zeka anın “ALGILAMA / HAREKETE GEÇME / KARAR VERME” olduğu bildirilmektedir.

“The one described above is a very simple abstract description of an AI system, through three main capabilities: perception, reasoning/decision making, and actuation. However, it is enough to allow us to introduce and understand most of the AI techniques and sub-disciplines that are currently used to build AI systems, since they all refer to the various capabilities of the systems. Broadly speaking, all such techniques can be grouped in two main groups that refer
to the capability of reasoning and learning. Robotics is another very relevant discipline.” Avrupa Komisyonu Dijital Politikadan Sorumlu Başkan Yardımcısı Margrethe Vestager, tahmini politika biçimlerini içeren bazı Yapay Zeka uygulamalarının AB’de ‘kabul edilemez’ olduğunu açıkladı. Yapay Zeka sistemlerinin bazı modüllerinin AB de uygulanmaması gerektiği konusunda görüşlerini bildirdi. Bu açıklamanın temelinde Yapay Zeka ‘nın bir yazılım olmadığı yatmaktadır. Öğrenen, Uygulayan ve Karar veren bir sistemin teknik olarak yazılım olarak kabul edilmemesi daha uygun olacaktır.

AB, 8 Nisan 2019’da Yapay Zeka Üst Düzey Uzman Grubu, Güvenilir Yapay Zeka için 33 maddelik Etik İlkeler yayınladı.

1. Yasal Düzenlemeler. Yürürlükteki tüm yasalarda düzenleme yapılması gerektiğini bildirmektedir.

2. Etik – Etik ilkeler ile ilgili düzenlemeler

Avrupa Birliği, AI sistemlerinin güvenilir olarak kabul edilebilmesi için karşılaması gereken 7 temel gereksinim setini ortaya koydu. Özel bir değerlendirme listesi, temel gereksinimlerin her birinin uygulanmasını doğrulamaya yardımcı olmayı amaçlamaktadır: İnsan ajansı ve gözetim: Yapay zeka sistemleri, insanları bilinçli kararlar almalarına ve temel haklarını geliştirmelerine olanak tanıyarak güçlendirmelidir. Aynı zamanda, döngü içinde insan, döngü içinde insan ve komutada insan yaklaşımları ile gerçekleştirilebilecek uygun gözetim mekanizmalarının sağlanması gerekir.

Teknik Sağlamlık ve güvenlik: AI sistemlerinin esnek ve güvenli olması gerekir. Bir şeylerin yanlış gitmesi durumunda doğru, güvenilir ve tekrarlanabilir olmaları için güvenli olmaları gerekir. Kasıtsız zararın en aza indirgenmesini ve önlenmesini sağlamanın tek yolu budur.

Gizlilik ve veri yönetişimi: Gizliliğe ve veri korumasına tam saygı sağlamanın yanı sıra, verilerin kalitesi ve bütünlüğü göz önünde bulundurularak ve verilere meşrulaştırılmış erişim sağlanarak yeterli veri yönetişimi mekanizmaları da sağlanmalıdır.

Şeffaflık: Veri, sistem ve yapay zeka iş modelleri şeffaf olmalıdır. İzlenebilirlik mekanizmaları bunu başarmaya yardımcı olabilir. Ayrıca, AI sistemleri ve kararları ilgili paydaşlara uyarlanmış bir şekilde açıklanmalıdır. İnsanlar bir AI sistemi ile etkileşime girdiklerinin farkında olmalı ve sistemin yetenekleri ve sınırlamaları hakkında bilgilendirilmelidir.

Çeşitlilik, ayrımcılık yapmama ve adalet: Savunmasız grupların marjinalleştirilmesinden önyargı ve ayrımcılığın şiddetlenmesine kadar birçok olumsuz etkisi olabileceğinden, haksız önyargıdan kaçınılmalıdır. Çeşitliliği teşvik eden AI sistemleri, herhangi bir engelden bağımsız olarak herkes için erişilebilir olmalı ve ilgili paydaşları tüm yaşam çevreleri boyunca dahil etmelidir.

Toplumsal ve çevresel refah: AI sistemleri gelecek nesiller de dahil olmak üzere tüm insanlara fayda sağlamalıdır. Dolayısıyla, sürdürülebilir ve çevre dostu olmaları sağlanmalıdır. Ayrıca, diğer canlılar da dahil olmak üzere çevreyi dikkate almalı ve sosyal ve toplumsal etkileri dikkatle değerlendirilmelidir.

Hesap Verebilirlik: Yapay zeka sistemleri ve sonuçları için sorumluluk ve hesap verebilirlik sağlayacak mekanizmalar oluşturulmalıdır. Algoritmaların, verilerin ve tasarım süreçlerinin değerlendirilmesini sağlayan denetlenebilirlik, özellikle kritik uygulamalarda önemli bir rol oynar. Ayrıca, yeterli erişilebilir bir telafi sağlanmalıdır.

Burada en uygun tanıyı koyabilmek için ZEKA tanımını incelemek gerekir. ZEKA Nedir? Zeka; Düşünme, akıl yürütme, nesnel gerçekleri algılama, kavrama, yargılama ve sonuç çıkarma yeteneklerinin tümüdür. Yapay Zeka içinde aynı şeyi söylüyor ve tanımlıyor isek. O zaman Yapay Zeka Yazılım değildir diyebiliriz.